คำขวัญ

แม่ลาน้อยเลิศล้ำ  ถ้ำแก้วงามวิจิตร ผลผลิตถั่วเหลือง  ลื่อเลื่องวัดแม่ปาง เมืองสร้างคนดี ประเพณีเขาวงกต มรดกพระเพชร

 

ความเป็นมา

เมื่อปี พ.ศ. 2510 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศรวมเขตตำบลแม่ลาหลวงของอำเภอขุนยวม กับตำบลแม่ลาน้อย ของอำเภอแม่สะเรียง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอแม่ลาน้อย ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 จึงได้รับอนุมัติให้แยกตำบลแม่ลาหลวงออกเป็นตำบลแม่โถและแยกตำบลแม่ลาน้อยออกเป็นตำบลท่าผาปุ้ม รวม 4 ตำบล และเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2518 จึงได้มีพระราชกฤษฎีกา ยกฐานะกิ่งอำเภอแม่ลาน้อย เป็นอำเภอแม่ลาน้อย ต่อจากนั้นมาก็ได้มีการจัดตั้งตำบลเพิ่มขึ้นอีก 2 ตำบล คือ ตำบลห้วยห้อมและตำบลแม่นาจาง เมื่อปี พ.ศ.2524 และ 2526 ตามลำดับ และต่อมาในปี พ.ศ.2534 ก็ได้แยกตำบลแม่ลาหลวงออกเป็นอีก 1 ตำบล คือ ตำบลสันติคีรี และเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2536 ได้รับอนุมัติให้แยกตำบลแม่นาจางออกเป็นตำบลขุนแม่ลาน้อย รวมมีพื้นที่ทั้งหมด  8  ตำบล และปัจจุบันจัดตั้งเป็นอำเภอชั้นที่  4

 

ที่ตั้ง พื้นที่ และอาณาเขต

อำเภอแม่ลาน้อย ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน อยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดแม่ฮ่องสอนระยะทาง 134 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 1,337 ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อ ดังนี้

  • ทิศเหนือ ติดต่อกับ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน
  • ทิศใต้ ติดต่อกับ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน
  • ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
  • ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน และประเทศสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา

 

ลักษณะภูมิประเทศ

อำเภอแม่ลาน้อยมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ  1,337  ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็นพื้นที่ป่าและภูเขาสูงร้อยละ 91  และเป็นพื้นที่ราบเชิงเขา ร้อยละ 9 ของพื้นที่ สำหรับราษฎรใช้ในการเกษตรและตั้งบ้านเรือน  รวมเป็นพื้นที่ประมาณ  120 ตารางกิโลเมตร หรือ 18,500  ไร่

 

ลักษณะภูมิอากาศ

  • ฤดูร้อน เดือนมีนาคม - พฤษภาคม อุณหภูมิเฉลี่ย 34 องศาเซลเซียส 
  • ฤดูฝน เดือนมิถุนายน - ตุลาคม อุณหภูมิเฉลี่ย 25 องศาเซลเซียส
  • ฤดูหนาว เดือนพฤศจิกายน – กุมภาพันธ์ อุณหภูมิเฉลี่ย 12 องศาเซลเซียส

 

การคมนาคม

ถนนสายหลักในการเดินทางเข้า-ออก อำเภอแม่ลาน้อย ได้แก่ ถนนสายหลักในการเดินทางเข้า-ออก อำเภอสบเมย ได้แก่ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 จากอำเภอแม่ลาน้อยไปอำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน (ทิศเหนือ) และจากอำเภอแม่ลาน้อยไปอำเภอแม่สะเรียง 

มีบริษัทเอกชนให้บริการเดินรถ (รถผ่าน) จำนวน 2 ราย ได้แก่ บริษัทเปรมประชาขนส่ง จำกัด โดยใช้รถเมล์ธรรมดา และรถเมล์ปรับอากาศ (เชียงใหม่-แม่ฮ่องสอน) และบริษัท สมบัติทัวร์ จำกัด โดยใช้รถโดยสารปรับอากาศ (กรุงเทพ-แม่ฮ่องสอน)

สถานีบริการน้ำมัน มี 1 แห่ง

 

สภาพสังคมและวัฒนธรรม

ประชากร

ส่วนใหญ่เป็นชาวไทยภูเขา ประมาณร้อยละ 76.15 ของประชากรทั้งหมด โดยชนเผ่ากะเหรี่ยง มีประชากรมากที่สุด คือประมาณร้อยละ 60 รองลงมาได้แก่ชนลั๊วะ ร้อยละ 13.58 และชนเผ่าม้ง ร้อยละ 0.8 และชาวไทยใหญ่ ประมาณร้อยละ 12.17 และชาวไทย (ไทยล้านนา) ประมาณร้อยละ 11.68 

การนับถือศาสนา

มีการนับถือศาสนาคริส คิดเป็นร้อยละ 60 รองลงมาคือ ศาสนาพุทธ ร้อยละ 30 และศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ 10

การศึกษา

โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 2 จำนวน 52 แห่ง เป็นโรงเรียนประถมศึกษา 40 แห่ง โรงเรียนขยายโอกาส 11 แห่ง และโรงเรียนสาขา 1 แห่ง

โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา 34 (เชียงใหม่-แม่ฮ่องสอน) มี 1 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนแม่ลาน้อยดรุณสิกข์

โรงเรียนในสังกัดเทศบาลตำบลแม่ลาน้อย จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนอนุบาลเทศบาลแม่ลาน้อย เปิดสอนระดับก่อนประถมศึกษา โรงเรียนร่มฉัตรวิทยา (เทศบาล 2) เปิดสอนระดับประถมศึกษา และโรงเรียนไท่จง (เทศบาล 3) เปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน จำนวน 2 แห่ง สังกัดกองร้อยตำรวจตระเวนชายแดนที่ 337 

อื่น ๆ เช่น ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยประจำอำเภอ 1 แห่ง เป็นต้น

การสาธารณสุข

มีสถานบริการสาธารณสุขที่เป็นโรงพยาบาลของรัฐ 1 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลแม่ลาน้อย เป็นโรงพยาบาลขนาด 30 เตียง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) 11 แห่ง สถานบริการสาธารณสุขชุมชน (สสช.) 11 แห่ง หน่วยควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลง 1 แห่ง และมาลาเรียคลินิก 2 แห่ง

 

สภาพเศรษฐกิจ

การประกอบอาชีพ

ประชากรอำเภอแม่ลาน้อยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพด้านการเกษตร คิดเป็นร้อยละ 80 รองลงมามีอาชีพรับจ้าง ร้อยละ 12 อาชีพค้าขาย ร้อยละ 5 และอาชีพอื่นๆ ร้อยละ 3

 

การบริหารราชการ

การเขตการปกครอง แบ่งออกเป็น 8 ตำบล 69 หมู่บ้าน 

ตำบล แม่ลาน้อย แม่ลาหลวง ท่าผาปุ้ม แม่โถ ห้วยห้อม แม่นาจาง สันติคีรี ขุนแม่ลาน้อย
หมู่ที่
1 แม่ลาน้อย แม่ลามาหลวง แม่สะกึ๊ด แม่โถ ห้วยห้อม แม่นาจาง แม่ปาง ขุนแม่ลาน้อย
2 ป่าหมาก แม่สุ ห้วยผึ้ง ผาแดงหลวง ห้วยห้า แม่กองแป แม่แป ส้มป่อย
3 แม่สะปึ๋งเหนือ ห้วยกองเป๊าะ ห้วยหมากหนุน แม่โถกลาง สาม แม่ขีด แม่ฮุ แม่ลาป่าแก่
4 ห้วยตึง ห้วยกู่ป๊ะ ท่าผาปุ้ม แม่โถใต้ ตูน หนองม่วน ห้วยมะกอก ห้วยฟักทอง
5 วังคัน สันติสุข แม่เตี๋ย แม่อุมพาย ดง กอกหลวง หัวดอย แม่ลาผาไหว
6 แม่แลบ ห้วยไก่ป่า แม่สะกั๊วะ แม่จอ ละอุบ แม่สะแมง กะริคี  
7 แม่งะ สันติพัฒนา แม่กวางใต้ ห้วยผึ้งใหม่ ละอางเหนือ แม่นาจางใต้ หัวลา  
8 ท่าสองแคว ทุ่งป่าคา ใหม่พัฒนา ห้วยไม้ซาง ดงใหม่   หัวตาด  
9 ทุ่งสารภี สุขใจ     ดูลาเปอ      
10 ทุ่งรวงทอง              
11 แม่ละมอง              
12 แม่ลางิ้ว              
13 พระบาทห้วยผึ้ง              
14 ห้วยริน              
15 แม่สะปึ๋งใต้              

 

 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำแนกเป็น

  • เทศบาลตำบล 1 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลแม่ลาน้อย
  • องค์การบริหารส่วนตำบล 8 แห่ง ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาน้อย องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาหลวง องค์การบริหารส่วนตำบลท่าผาปุ้ม องค์การบริหารส่วนตำบลแม่โถ องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยห้อม องค์การบริหารส่วนตำบลแม่นาจาง องค์การบริหารส่วนตำบลสันติคีรี และองค์การบริหารส่วนตำบลขุนแม่ลาน้อย

หน่วยงานราชการ/หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ/หน่วยงานสำคัญในพื้นที่

  1. หน่วยงานราชการบริหารส่วนภูมิภาคระดับอำเภอ เช่น ที่ทำการปกครองอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานปศุสัตว์อำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานเกษตรอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานสัสดีอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานที่ดินอำเภอแม่ลาน้อย สำนักงานสาธารณสุขอำเภอแม่ลาน้อย โรงพยาบาลแม่ลาน้อย สำนักงานประสนงานวัฒนธรรมอำเภอแม่ลาน้อย ศูนย์กีฬาและการท่องเที่ยวและนันทนาการอำเภอแม่ลาน้อย เป็นต้น
  2. หน่วยงานในสังกัดหน่วยราชการบริหารส่วนกลาง เช่น สถานีตำรวจภูธรแม่ลาน้อย สถานีตำรวจภูธรแม่ลาหลวง  โรงเรียนแม่ลาน้อยดรุณสิกข์  ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอแม่ลาน้อย  หน่วยจัดการศึกษาอำเภอแม่ลาน้อย วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน  หน่วยควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 1.1.5 แม่ลาหลวง  หมวดทางหลวงแม่ลาน้อย เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่ยวมฝั่งขวา เขตพัฒนาสังคมและสวัสดิการบนพื้นที่สูงห้วยผึ้ง หน่วยป้องกันรักษาป่าที่ มส.11 (แม่ลาน้อย) หน่วยป้องกันรักษาป่าที่ มส.25 (ท่าผาปุ้ม) เป็นต้น
  3. หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ เช่น ที่ทำการไปรษณีย์แม่ลาน้อย (ปณ.58120) เป็นต้น
  4. สถาบันการเงิน เช่น  ธนาคารออมสิน สาขาแม่ลาน้อย  ธ.ก.ส. สาขาแม่ลาน้อย เป็นต้น

 

หมายเหตุ ภาพแผนที่ได้รับการสนับสนุนจากศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์ กองแผนและงบประมาณ องค์การบริหารส่วนจังหวัดแม่ฮ่องสอน